Lịch sử phát triển và tương lai của xe điện: từ động cơ điện năm 1827 đến pin lithium

Xe điện nghe như chuyện mới, nhưng động cơ điện đã có từ gần hai trăm năm trước và ô tô điện chạy ngoài phố từ thế kỷ 19. Có lúc nó gần như biến mất, rồi quay lại khi pin tốt lên. Em kể các mốc lớn theo thứ tự thời gian, rồi nói vài hướng người mua xe điện thường quan tâm về tương lai, để anh chị hiểu chiếc xe mình sắp mua nằm ở chỗ nào trong câu chuyện đó.

Một lưu ý trước khi đọc: phần lớn tài liệu lịch sử viết về ô tô điện. Xe hai bánh dùng chung nền tảng là động cơ điện cộng bình, nên các mốc về động cơ và pin áp dụng được cho cả xe máy điện và xe đạp điện.

Trả lời nhanh

Xe điện có ba mốc đáng nhớ. Năm 1827 xuất hiện động cơ điện đầu tiên. Năm 1859 có ắc quy chì-axit cho phép chứa điện trên xe. Năm 1991 pin lithium-ion được bán thương mại, mở đường cho xe nhẹ hơn và đi lâu hơn. Ở giữa là gần một thế kỷ xe xăng lấn át. Tương lai gần của xe điện phụ thuộc vào pin, trạm sạc và giá, và em không dám đoán số liệu.

Từ động cơ điện đến chiếc xe điện đầu tiên

Theo Wikipedia, năm 1827 linh mục người Hungary Ányos Jedlik làm ra chiếc động cơ điện đầu tiên, và năm sau ông làm một mô hình nhỏ chạy bằng động cơ đó. Có động cơ rồi nhưng xe vẫn thiếu thứ cất điện. Năm 1859, Gaston Planté phát minh ra ắc quy chì-axit, cách lưu điện trên xe đầu tiên dùng được.

Năm 1881, Camille Alphonse Faure cải tiến ắc quy, tăng dung lượng rõ rệt. Cũng năm đó, Gustave Trouvé chạy thử trên phố Paris chiếc ô tô điện được Wikipedia ghi là đầu tiên trên thế giới. Từ lúc này, xe điện có đủ hai thứ cốt lõi mà đến nay vẫn còn: động cơ điện và bình cất điện.

Thời hoàng kim đầu thế kỷ 20 và gần một thế kỷ vắng bóng

Đầu những năm 1900, xe điện từng rất phổ biến. Wikipedia cho biết năm 1900, 28 phần trăm số ô tô chạy trên đường ở Mỹ là xe điện, và doanh số lên đỉnh vào đầu thập niên 1910. Sau đó xe xăng rẻ hơn và đi xa hơn. Đến năm 1912, một chiếc xe điện đắt gần gấp đôi xe xăng, và qua thập niên 1930 ngành xe điện gần như biến mất.

Em kể mốc này để anh chị thấy một điều: xe điện thua lúc đó không phải vì ý tưởng sai, mà vì xe xăng rẻ hơn và đi được xa hơn. Bài toán của xe điện luôn xoay quanh cái bình.

Pin lithium-ion và lần quay lại

Từ thập niên 1990, xe điện bắt đầu hồi sinh. Một trong những lý do là pin. Năm 1991, Sony bắt đầu sản xuất và bán loại pin lithium-ion sạc lại được đầu tiên trên thế giới, theo thiết kế của Akira Yoshino. Năm 2019, Whittingham, Goodenough và Yoshino nhận giải Nobel Hoá học nhờ những đóng góp cho loại pin này.

Ắc quy chì và pin lithium hiện vẫn cùng được bán tại cửa hàng Smile, và mỗi loại hợp với một kiểu người dùng. Anh chị đọc so sánh xe điện ắc quy và xe điện lithium để chọn.

Tương lai của xe điện: ba câu người mua xe điện thường quan tâm

Đây là phần em không có nguồn số liệu, nên em chỉ nêu những câu người mua quan tâm, không đoán con số.

• Pin có đi xa hơn và sạc nhanh hơn không? Ai mua xe cũng quan tâm điều này. Nhìn lại các mốc ở trên, mỗi lần pin tốt lên là xe điện được dùng rộng hơn.
• Nơi sạc có đủ tiện không? Theo bài Wikipedia về xe máy điện, sạc thường mất cỡ một đêm, nên xe hai bánh có thể sạc ở nhà thay vì chờ trạm.
• Xe dùng bình ắc quy có sớm lỗi thời không? Theo em thì chưa. Anh chị đi nhiều mỗi ngày thì nên xem cả bản lithium.

Còn một chuyện em nói trước cho công bằng. Dự báo về xe điện hay đổi nhanh, và nhiều con số trên mạng không có nguồn. Anh chị gặp con số nào chắc nịch quá thì nên hỏi nguồn.

Xe điện hôm nay hợp với ai

Từ lịch sử, em rút ra một cách chọn xe thực tế hơn là chạy theo chữ “tương lai”. Anh chị cứ chọn xe hợp với quãng đường đi hằng ngày và chỗ sạc của nhà mình, vì xe đúng nhu cầu mới là xe bền. Ai đi ít, sạc ở nhà dễ thì xe điện dùng rất ổn. Ai đi xa mỗi ngày mà không có chỗ sạc giữa chừng thì nên tính kỹ trước khi mua.

Nếu anh chị muốn xem xe điện đang bán, vào trang xe máy điện của Smile. Muốn biết xe mới dùng sao cho bền, đọc cẩm nang sử dụng và bảo dưỡng xe điện toàn tập. Còn chuyện xe điện so với xe xăng trong chi phí dùng hằng ngày thì có bài xe máy điện có thực sự tiết kiệm hơn xe xăng không.

Nguồn tham khảo

• Wikipedia: History of the electric vehicle (đọc ngày 22/10/2026)
• Wikipedia: Lithium-ion battery (đọc ngày 22/10/2026)

Khách hay hỏi

Xe điện có từ bao giờ?

Động cơ điện đầu tiên ra đời năm 1827, và chiếc ô tô điện đầu tiên được thử trên phố Paris năm 1881, theo Wikipedia. Xe điện từng khá phổ biến đầu thế kỷ 20 rồi nhường chỗ cho xe xăng.

Vì sao xe điện từng biến mất rồi quay lại?

Xe xăng một thời rẻ hơn và đi xa hơn, nên xe điện khó cạnh tranh về giá và quãng đường. Khi pin tốt lên, nhất là từ khi pin lithium-ion ra thị trường năm 1991, xe điện quay lại.

Pin lithium thay hẳn ắc quy được chưa?

Em chưa thấy. Cả hai loại vẫn được bán ở Smile, mỗi loại có điểm mạnh riêng. Anh chị chọn theo quãng đường đi và ngân sách của mình, bài so sánh ắc quy và lithium của Smile nói kỹ từng điểm.

Tương lai xe điện sẽ thế nào?

Em không có nguồn số liệu chắc để dự báo. Người mua thường quan tâm nhất ba chuyện: pin đi xa hơn, nơi sạc tiện hơn và độ bền của bình. Anh chị cứ chọn xe đúng nhu cầu hôm nay.

---

Hãy ghé qua các cửa hàng của em tại:

• CN1 (trụ sở chính): 285 – 285A Hậu Giang, Phường Bình Tây, TP. Hồ Chí Minh
• CN2: 188 Lạc Long Quân, Phường Bình Thới, TP. Hồ Chí Minh
• CN3: 190 Lạc Long Quân, Phường Bình Thới, TP. Hồ Chí Minh
• CN4: 112 Trần Văn Kiểu, Phường Bình Phú, TP. Hồ Chí Minh
• CN5: 594 Quốc Lộ 50, Bình Đông Trung, Đồng Sơn, Đồng Tháp
• CN6: 05 Võ Thị Sáu, Phường Bình Hưng, TP. Phan Thiết

Thông tin liên hệ:

• Hotline: 088.889.8850
• Email: Xediensmile@gmail.com
• Website: xediensmile.com
• Fanpage: Xe Điện Smile Facebook
• TikTok: Xe Điện Smile TikTok
• Youtube: Xe Điện Smile Youtube

Bán xe chính hãng, là tôn trọng khách hàng!

Tags: lịch sử xe điện, tương lai xe điện, pin lithium, ắc quy xe điện, xe điện smile