Xe Điện Để Lâu Không Đi Có Bị Hỏng Bình Không?

Chào cả nhà, mình là Smile đây.

Lại một mùa hè nữa sắp đến, rồi những dịp lễ Tết, những chuyến đi công tác dài ngày, hay đợt vừa rồi có nhiều chị em nhắn tin cho mình khoe chuẩn bị nằm ổ nghỉ thai sản. Đi kèm với những dự định nghỉ ngơi đó, luôn là một câu hỏi muôn thuở mà năm nào, tháng nào mình cũng thấy xuất hiện trên các hội nhóm, diễn đàn xe điện. Đó là: "xe điện để lâu không đi có sao không?".

Nhiều ba mẹ và các anh chị cứ nghĩ đơn giản theo kiểu "tư duy xe đạp". Tức là cái xe nó cấu tạo từ sắt thép, nhựa và cao su, vứt xó một chỗ không chạy thì hao mòn bằng niềm tin à? Thậm chí, có chị phụ huynh đầu hẻm nhà mình còn khoe thế này: "Xe của bé nhà chị năm nay nghỉ hè chị cất vào kho luôn, dặn bảo vệ khóa kỹ, không cho chạy rông ngoài đường. Để nguyên 3 tháng hè không đi một mét nào, chắc bình nó sẽ trâu bò lắm Smile nhỉ?".

Nghe qua thì thấy hợp lý, sướng tai lắm đúng không cả nhà? Nhưng sự đời nó đâu có màu hồng và vận hành theo trí tưởng tượng của chúng ta như thế. Hết 3 tháng hè, chị ấy hí hửng lôi chiếc xe ra lau chùi, định sạc đầy cho con đi tựu trường. Bật khóa lên: Im lìm. Cắm cục sạc vào ổ điện cả ngày trời: Sờ vào cục sạc thấy lạnh ngắt, đèn báo xanh lè báo đầy nhưng thực chất không vào nổi một giọt điện nào. Lóp ngóp dắt bộ ra cái tiệm sửa xe đầu ngõ thì ông thợ phán một câu xanh rờn: "Chết bình rồi chị ơi, khô queo bản cực rồi, thay cả bộ 4 bình mới nhé, của chị hết 2 củ rưỡi!".

Lúc này thì chị ấy mới ngớ người ra, mặt ngắn tũn lại. Tiền mất tật mang mà không biết kêu ai, đành ngậm ngùi quẹt thẻ thanh toán. Đây chính là hậu quả nhãn tiền của việc thiếu hiểu biết. Vậy rốt cuộc sự thật đằng sau câu chuyện này là gì? Tại sao chiếc xe cất kỹ trong nhà, che bạt cẩn thận mà vẫn lăn ra chết? Hôm nay, Smile sẽ dùng kinh nghiệm bao năm "ăn nằm" với nghề để bóc phốt, lật tẩy tuốt tuột cái nguyên lý làm việc của bình ắc quy và thói quen sai lầm chí mạng đang khiến cả nhà đốt tiền qua cửa sổ nhé!

Tại Sao Chúng Ta Thường Nghĩ Xe Không Đi Sẽ Không Hỏng?

Trước khi đi sâu vào phân tích xem xe điện để lâu không đi có sao không, chúng ta cần lật lại cái tư duy sai lầm mà 90% người dùng mắc phải. Đó là việc đánh đồng chiếc xe điện với những món đồ điện gia dụng khác, hoặc đánh đồng nó với xe máy xăng.

Nếu nhà bạn có chiếc xe máy chạy xăng, bạn để 2-3 tháng không đi, cùng lắm thì bình xăng con (chế hòa khí) bị cạn hoặc cặn bẩn, lốp non hơi. Bạn chỉ cần hì hục đạp giò đạp vài chục cái, hoặc súc rửa lại bộ chế là máy lại nổ xình xịch êm ru. Hoặc như cái quạt máy, cái tivi, rút phích cắm ra để góc nhà nửa năm cắm lại vẫn chạy tốt.

Nhưng xe điện thì là một vũ trụ hoàn toàn khác! Trái tim, linh hồn và cũng là "cục nợ" đắt tiền nhất của chiếc xe điện chính là hệ thống ắc quy (hoặc pin Lithium). Và đặc tính vật lý "trời đánh" của mọi loại pin/ắc quy trên đời này là hiện tượng TỰ XẢ ĐIỆN.

Bạn cứ tưởng tượng, bạn tắt chìa khóa, rút luôn chìa ra khỏi ổ, bạn nghĩ chiếc xe đã "ngủ say". Nhưng không! Bên trong những chiếc bình nhựa đen xì kia, các phản ứng hóa học giữa axit và bản cực chì vẫn đang âm thầm diễn ra 24/7. Dung lượng điện năng vẫn bị hao hụt từng ngày, từng giờ.

Chưa dừng lại ở đó, công nghệ bây giờ hiện đại hại điện. Các dòng xe điện thông minh luôn có một hệ thống chống trộm (Smartkey) tích hợp, hoặc màn hình LED cần duy trì dòng điện chờ để sẵn sàng nhận tín hiệu từ remote của bạn. Việc này đồng nghĩa với việc, bạn không đi nhưng xe vẫn đang âm thầm "uống máu" cái bình ắc quy mỗi ngày một ít.

Vậy nên, nếu ai đó hỏi Smile rằng xe điện để lâu không đi có sao không, thì câu trả lời dứt khoát, là: RẤT CÓ SAO, THẬM CHÍ LÀ PHÁ HỦY HOÀN TOÀN TÀI SẢN! Nếu bạn không biết bảo quản xe điện lâu ngày, để xe tự xả đến mức cạn kiệt, nó sẽ dẫn đến một căn bệnh nan y cực kỳ khủng khiếp mà giới thợ xe luôn chờ chực để "luộc đồ" của bạn.

Ác Mộng "Sun-Phát Hóa" - "Mỏ Vàng" Cho Những Tay Thợ Sửa Xe Kém Tâm

Khi chiếc xe bị bỏ quên trong tình trạng dung lượng pin thấp, hoặc bị hao hụt dần dần đến mức 0% điện năng, một thảm họa hóa học sẽ xảy ra bên trong bộ bình chì axit: Đó gọi là hiện tượng Sun-phát hóa (Sulfation). Nghe thì có vẻ hàn lâm học thuật, nhưng Smile giải thích bằng ví dụ bình dân học vụ thế này cho cả nhà dễ hiểu nhé.

Ba mẹ cứ tưởng tượng cái ấm đun nước ở nhà mình. Dùng lâu ngày mà không cọ rửa, dưới đáy ấm sẽ kết tụ một lớp cặn canxi trắng bóc, cứng ngắc đúng không? Trong bình ắc quy cũng y chang vậy. Khi điện năng bị cạn kiệt trong thời gian dài, dung dịch axit sẽ kết tủa thành những tinh thể rắn màu trắng, bám chặt lấy bề mặt các bản cực chì.

Lớp cặn tinh thể này có một đặc tính vô cùng tai hại: Nó cách điện cực kỳ tốt! Nó đóng vai trò như một bức tường bê tông, bịt kín toàn bộ bề mặt tiếp xúc của bản cực, chặn đứng đường đi của dòng điện. Hậu quả đầu tiên mà bạn nhận thấy là tình trạng bình xe điện bị yếu đi một cách rõ rệt. Khi bạn cắm sạc, do dòng điện không thể đi vào lõi bình, cục sạc sẽ bị "đánh lừa" và báo đèn xanh (báo đầy) chỉ sau 1-2 tiếng đồng hồ. Bạn rút sạc ra hí hửng vặn ga, thì đi được đúng từ nhà ra đến đầu hẻm là đồng hồ tụt áp kịch sàn, xe sập nguồn tăm tối.

Nếu bạn tiếp tục ngó lơ, để lâu hơn chút nữa, lớp sun-phát này đóng cứng lại thành những tảng lớn, làm biến dạng và phá vỡ cấu trúc bản cực bên trong. Cục bình của bạn lúc này chính thức "chết lâm sàng", biến thành một cục gạch nhựa 7kg không hơn không kém.

Và đây, phần gay cấn nhất đây! Khi bạn dắt chiếc xe mang căn bệnh này ra tiệm, mấy thợ sửa xe kém tâm chỉ đợi có thế. Lấy cái đồng hồ vạn năng ra chọc chọc đo đo, thấy điện áp tụt luốt, thợ sẽ bắt đầu vở kịch diễn sâu: "Ối giời ơi anh chị ơi, bình xe nhà mình chết khô rồi, axit cạn sạch bóng, đứt hết gân cốt bên trong rồi. Đợt rồi để nhà lâu không sạc phải không? Em nói thật, cái này là lỗi do người dùng để cạn kiệt bình, vi phạm quy định nên hãng người ta không bảo hành đâu. Giờ chỉ có nước thay mới tinh thôi, 2 triệu mấy đấy, làm thì em lấy đồ ra làm luôn!".

Thế là xong! Mọi sự đã an bài. Họ vừa lượm nhẹ của bạn vài triệu bạc êm ru, lại còn lấy luôn cái bộ bình cũ của bạn. Bạn biết họ lấy bình cũ làm gì không? Những bình bị sun-phát hóa nhẹ, thợ cứng tay hoàn toàn có thể dùng máy khử sun-phát xung điện cao tần để đánh tan lớp cặn, châm thêm nước cất và phục hồi lại 80% dung lượng. Sau đó, họ sẽ bán lại bộ bình đó cho những khách hàng ham rẻ dưới mác "bình cũ bóc xe", ăn trọn hai đầu lợi nhuận. Sự thật chua chát nó là như vậy đấy cả nhà ạ. Nếu bạn không trang bị kiến thức, bạn sẽ mãi là chú cừu non để người ta vặt lông!

Không Chỉ Hỏng Bình Điện, Cả Chiếc Xe Cũng Đang "Khóc Thét" Khi Bị Bỏ Xó

Đến đây, chắc chắn sẽ có anh em nhảy vào vặn vẹo Smile: "Thế tôi tháo quách cái bình ắc quy ra cất tủ kính, hoặc tôi xài xe xài pin Lithium có thể tháo rời cất đi, thế thì xe điện để lâu không đi có sao không? Chắc chắn là không sao rồi đúng không?".

Sai! Lại sai bét nhè rồi các anh chị ơi! Cái bình điện đúng là thành phần đắt tiền nhất, rủi ro hỏng hóc cao nhất, nhưng những linh kiện khác trên xe cũng "biết đau", "biết khóc" đấy nhé. Việc bảo quản xe điện lâu ngày nếu chỉ chăm chăm vào cái bình mà bỏ quên phần cơ khí và điện tử thì bạn vẫn rước thêm cả tá bệnh vặt mà tiền sửa cũng ốm đòn:

Lốp xe xẹp lép, nứt nanh sấu: Trọng lượng của một chiếc xe máy điện (nhất là dòng xài ắc quy chì 5 bình lớn) cực kỳ nặng, thường dao động từ 80kg đến hơn 100kg. Thói quen của đa số mọi người là dựng chân chống nghiêng (chân chống bên) rồi trùm bạt bỏ đó. Toàn bộ trọng lượng cả tạ sắt dồn thẳng lên hai cái lốp xe đang dần xì hơi theo thời gian. Cao su lốp bị đè nén, tạo thành những nếp gấp chết. Cộng thêm nhiệt độ môi trường nóng bức của mùa hè, lốp sẽ bị "lão hóa. Đến lúc bạn lôi ra, bơm căng lên, lốp bị méo mó biến dạng. Chạy ra đường cứ nhảy tưng tưng như đang cưỡi ngựa, xui xui đang phóng 40km/h nó nổ "BÙM" một phát thì họa vô đơn chí, ngã dập mặt chứ chẳng đùa!
Trở thành "Resort 5 sao" cho họ nhà chuột: Xe điện cất trong góc tối, gầm cầu thang, hoặc những khu vực vắng người qua lại chính là địa điểm đắc địa để lũ chuột chọn làm nơi xây tổ ấm, đẻ con đẻ cái. Bọn chuột thì có đặc tính là ngứa răng, buồn mồm. Chúng chui vào gầm xe, cắn xé dàn dây điện trung tâm, nhai nát dây ga, cắn đứt dây cảm biến phanh. Đến khi bạn phát hiện ra, bật khóa lên thì điện chập cheng nổ lẹt đẹt, còi tự nhiên hú vang nhà, xi nhan thì nháy loạn xạ như vũ trường. Đẩy ra tiệm, thợ tháo dàn áo nhựa ra thấy một đống rác rưởi, phân chuột, xương xẩu bên trong. Tiền thay bộ dây điện gốc chính hãng bèo nhất cũng cả triệu bạc chứ không ít ỏi gì đâu.
Bó cứng phanh, rỉ sét cơ khí: Việt Nam mình là khí hậu nhiệt đới gió mùa, độ ẩm trong không khí lúc nào cũng cao. Kể cả bạn để trong nhà, hơi ẩm vẫn len lỏi vào các chi tiết bằng kim loại không được sơn tĩnh điện kỹ. Trục bánh xe, dây phanh thắng cơ, đĩa thắng, thụt giảm xóc sẽ bị rỉ sét. Sau vài tháng, dắt chiếc xe thấy nặng trịch, bóp phanh thì kẹt cứng ngắc không nhả ra được. Lại phải tốn mớ tiền đi bảo dưỡng, tra mỡ lại toàn bộ dàn chân mới đi nổi.

Vậy đấy, qua ba dẫn chứng sương sương ở trên, Smile tin rằng cả nhà đã thấm thía được câu trả lời cho vấn đề xe điện để lâu không đi có sao không. Để xe nằm không 1 chỗ chính là đang tự tay bóp chết "xế cưng" của mình.

Bí Kíp Sinh Tồn: Giải Pháp "Chăm Sóc" Xế Cưng Giúp Bạn Nhẹ Đầu Khi Vắng Nhà

Thực ra nói đi thì cũng phải nói lại, chiếc xe điện sinh ra là để phục vụ chúng ta. Chúng ta mua xe bằng tiền mồ hôi nước mắt, lỡ có việc bận rộn đi công tác, hay ốm đau thai sản phải đi vắng thì vẫn có cách để bảo vệ nó, chứ không lẽ bắt nó nằm chờ chết rồi mua xe khác?

Để có một chiếc xe điện bền bình, vứt xó 2-3 tháng lôi ra vặn ga vẫn bốc đầu ầm ầm, không phải ôm cục tức đến tiệm sửa xe nghe thợ "văn vở", thì ba mẹ và các anh chị hãy "khắc cốt ghi tâm" 5 tuyệt chiêu chăm sóc xe điện xương máu sau đây của Smile. Cam kết làm đúng 100% thì xe đi 3-4 năm vẫn ngon ơ!

Tuyệt chiêu 1: Sạc đúng mức dung lượng "Ngủ Đông": Đây là kiến thức cốt lõi! Tuyệt đối không bao giờ được cất xe khi bình đang yếu (dung lượng dưới 30%), vì nó sẽ cạn kiệt rất nhanh. Và ngược lại, cũng KHÔNG NÊN sạc đầy căng đét 100% rồi cất (sạc căng quá để lâu ngày không xả tĩnh, bình rất dễ bị phù nề). Mức dung lượng lý tưởng nhất để các "bé hóa chất" trong bình ắc quy chìm vào giấc ngủ đông an toàn là từ 50% đến 80%. Nếu xe không có màn hình % pin, hãy sạc khoảng 2/3 thời gian sạc tiêu chuẩn của xe rồi rút ra.
Tuyệt chiêu 2: Cắt nguồn điện bằng Aptomat (CB) Tổng: Đây là bước quan trọng nhất quyết định sự sống còn của bộ bình! Trong cốp của 99% các dòng xe điện chính hãng, uy tín hiện nay đều được trang bị một công tắc tự động (Aptomat/CB) màu đen. Chức năng của nó như một cái cầu dao chống chập cháy. Khi bạn xác định không đi xe trên 1 tuần lễ, hãy mở cốp lên và gạt cái Aptomat này về vị trí OFF. Việc này sẽ thao tác "cắt đứt" hoàn toàn hệ thống kết nối vật lý từ bình ắc quy lên bo mạch của xe. Ngắt toàn bộ khóa chống trộm, ngắt đồng hồ chờ. Lúc này, bình ắc quy sẽ được cô lập, nó chỉ tự xả nội bộ ở mức cực kỳ thấp, không bị hệ thống điện trên xe hút điện oan uổng nữa.
Tuyệt chiêu 3: Thỉnh thoảng phải "Hô hấp nhân tạo": Dù bạn đã ngắt Aptomat cẩn thận, bình vẫn sẽ xả điện tự nhiên do phản ứng hóa học (tầm 1-3% mỗi ngày tùy chất lượng bình). Nên nếu bạn đi vắng quá lâu, 2-3 tháng chẳng hạn, hãy nhờ người nhà, chồng hoặc vợ ở nhà, cứ sau khoảng 3 tuần đến 1 tháng, bật Aptomat lên ON, cắm sạc nhồi cho nó khoảng 2-3 tiếng đồng hồ. Đây gọi là kỹ thuật sạc xe điện đúng cách để duy trì áp suất an toàn và đánh tan những mầm mống đóng cặn sun-phát hóa chớm hình thành trên bản cực. Cắm 2 tiếng xong lại gạt CB xuống OFF cất tiếp.
Tuyệt chiêu 4: Kê chân chống đứng và bơm lốp: Đừng bao giờ lười biếng dựng chân chống nghiêng. Hãy dùng sức gạt chân chống giữa (chân chống đứng) lên. Việc này giúp nâng bổng bánh sau lơ lửng trên không trung, giải phóng áp lực cho motor. Bánh trước cũng giảm bớt được một nửa lực đè nén. Đồng thời, trước khi cất xe, hãy chạy ra tiệm bơm lốp thật căng để bù đắp lượng hơi chắc chắn sẽ bị xì ra dần dần theo thời gian.
Tuyệt chiêu 5: Trùm bạt xịn, phòng chống giặc chuột: Ra siêu thị hoặc lên Shopee mua một lọ xịt đuổi chuột chuyên dụng, xịt đẫm quanh khu vực gầm xe, hốc bánh xe. Phàm phu tục tử hơn thì cứ ra chợ mua mấy viên băng phiến (long não) cho vào túi lưới treo lủng lẳng dưới gầm chỗ có nhiều dây cáp điện. Mùi hắc của băng phiến sẽ khiến chuột chạy mất dép. Cuối cùng, trùm một tấm bạt chống nước hoặc áo mưa loại dày lên để tránh bụi bặm, ngăn hơi ẩm làm rỉ sét các giắc cắm điện tử nhạy cảm.

Lời Kết Của Smile

Đấy cả nhà ạ, một bài viết tuy hơi dài dòng nhưng Smile đã rút ruột rút gan nói hết những gì tinh túy nhất của nghề ra rồi. Đừng bao giờ giữ trong đầu cái suy nghĩ thơ ngây rằng: Cứ vứt xó không dùng là đồ đạc tự khắc bền.

Của bền tại người, một phần do chất lượng xe, nhưng chín phần là do thói quen người dùng. Đừng để đến lúc mất tiền oan rồi mới lên mạng gào khóc đổ tội cho hãng làm xe dỏm, hay vớ bừa một ông thợ nào đấy rồi bị vặt lông không thương tiếc. Mong rằng sau khi đọc xong bài phân tích này, cả nhà đã tự trang bị cho mình đáp án sắt đá nhất cho thắc mắc xe điện để lâu không đi có sao không, và tự tay thực hành được tuyệt chiêu để không bao giờ bị thợ "vẽ" bệnh moi tiền nhé.

"Chiếc xe phục vụ mình đi muôn nơi, mình bớt chút thời gian hiểu nó, nó sẽ đền đáp bằng sự an tâm tuyệt đối".

Tiện đây Smile cũng xin PR nhẹ một chút để anh em nào đang có ý định lên đời xe tham khảo. Nếu cả nhà đang ngán ngẩm mấy dòng xe điện lắp ráp lởm khởm trên thị trường, hệ thống điện lúc nhớ lúc quên, rò rỉ điện liên tục gây chết bình, thì ngó qua ngay siêu phẩm Takashi X2 Plus bên tiệm mình đang phân phối nhé. Dòng xe này mang form dáng Vespa cực kỳ sang chảnh nhưng "nội công" thì thuộc dạng nồi đồng cối đá. Hệ thống dây điện trung tâm được hãng làm bằng cáp chống cháy siêu xịn, bọc chống chuột cực dày. Đặc biệt, Aptomat tổng của Takashi X2 Plus cực nhạy, chị em nào xác định đẻ xong nghỉ vài tháng, chỉ việc gạt công tắc này xuống là xe vào trạng thái "ngủ sâu" triệt để, không lo hao tổn 1 giọt điện nào. Xe xịn kết hợp với việc sạc xe điện đúng cách như Smile hướng dẫn thì xe sẽ bền hơn. Anh chị em nào cần tư vấn chi tiết cấu hình và giá siêu ưu đãi của em nó thì inbox ngay cho Xe Điện Smile nhé!